Türkçe Atasözleri ve Anlamları
107+ atasözünün anlamları, açıklamaları ve örnek cümleler. Türk kültürünün zenginliğini keşfedin.
Acele eden ecele gider
Aceleci davranmak tehlikeli sonuçlar doğurabilir.
Acele işten şeytandır
Acelece yapılan işler genellikle hatalı ve eksik olur.
Acı patlıcanı kırağı çalmaz
Kötü ve faydasız şeylere kimse dokunmaz. Değersiz şey zarar görmez.
Ağaç yaprağı ile güzeldir
Her şey kendine ait özelliği ile değerlidir.
Ağaç yaşken eğilir
İnsan küçükken eğitilmeli ve terbiye edilmelidir. Büyüdükten sonra değiştirmek zordur.
Ağaçtan uzak düşmeyen yaprağın hali olmaz
Ailesine benzeyen çocuk başarılı olur. Kökenden kopmayan güçlüdür.
Ağlamayan çocuğa meme verilmez
İsteğini söylemeyen kişiye yardım edilmez. Talep olmadan arz olmaz.
Ağlayanın dostu olur, gülenin dostu olmaz
Zor zamanında yanında olan gerçek dostur. İyi günde herkes arkadaştır.
Ak akçe kara gün içindir
Para biriktirmek zor zamanlarda işe yarar.
Akacak kan damarda durmaz
Olması gereken bir şey er ya da geç mutlaka olur. Kaçınılmaz olaylar engellenemez.
Akan sular durmaz
Zaman durdurulamaz, hayat devam eder.
Akçenin olduğu yerde yol var
Parayla her şey hallolur. Para çok şeyin kapısını açar.
Akıl akıldan üstündür
Her zaman daha bilgili ve akıllı biri vardır. Kendini en akıllı sanmamak gerekir.
Akıllı düşmanın var olsun, ahmak dostun olmasın
Akıllı düşman bile zararsızdır ama aptal dost zararlıdır.
Akıllı ol deli de sana yar olsun
Akıllı olmak her durumda faydalıdır, aptal bile sana yardım eder.
Aklın yolu birdir
Mantıklı ve doğru düşünen insanlar aynı sonuca varırlar.
Akşamın şerinden sabahleyin belli olur
Bir işin sonucunun nasıl olacağı başından belli olur.
Altını bulana gümüş aranmaz
İyi olanı bulan daha kötüsünü aramaz.
Ana gibi yar olmaz, Bağdat gibi diyar
Anne gibisi yoktur, anne en değerli varlıktır.
Anası kusturmuş, çocuğu yiyememiş
Anne çocuğunu çok sever, her türlü fedakarlığı yapar.
Arif olan anlar sözün, taştan olsa
Akıllı insan küçük bir işaretten anlar. Anlayana sivrisinek saz, anlamayana davul zurna az.
Arkadaşını söyle kim olduğunu söyleyeyim
İnsan arkadaşlarına benzer. Kişi çevresi ile tanınır.
Arzı ile harmanı olmaz
Sadece istemek bir şeyi elde etmeye yetmez, çalışmak gerekir.
Ayağını yorganına göre uzat
Gücünün ve imkanlarının ölçüsünde hareket et. Fazla harcama yapma.
Azı çok eden göründür, çoğu az eden ağız
Az şeyi saklayan çok eder, çok şeyi harcayan az eder.
Azıcık aşın tadı olur, çoğunun adı
Her şeyin fazlası zarar verir. Orta yol en iyisidir.
Balık baştan kokar
Bozukluk üstten başlar. Ailede veya toplumda sorun liderden kaynaklanır.
Beraber yaşayan beraber ağlar
Bir arada yaşayan insanlar birbirlerinin dertlerine ortak olurlar.
Bir kitap bin kişiyle konuşmaya bedeldir
Kitap okumak çok değerli bilgiler edinmeyi sağlar.
Bit pazarında don alınmaz
Kötü yerden iyi şey çıkmaz. Uygunsuz yerden alışveriş yapılmaz.
Bugünün işini yarına bırakma
İşleri ertelemek yerine hemen halletmek gerekir.
Cahil düşmanın yanında alim dostun olsun
Bilgili dost cahil düşmandan daha değerlidir.
Çalışmayan doymuş yiğidin hakkı yok
Emek vermeden kazanç elde etmek haksızlıktır.
Çiçeği seven dikeni de sever
Sevilen bir şeyin zor yönlerini de kabullenmek gerekir.
Dağ fare doğurmaz
Büyük hazırlıklardan küçük sonuçlar çıkmamalıdır. Gösterişli işler boş olmamalıdır.
Damla damla biriken sel olur
Küçük şeyler birikince büyük sonuçlar doğurur.
Damlaya damlaya göl olur
Küçük küçük biriken şeyler zamanla büyük bir bütün oluşturur. Azla yetinmek ve sabırlı olmak önemlidir.
Damlayan yağ yere gitmez
Yapılan masraf boşa gitmez, bir şekilde geri döner.
Dert vardır dermana muhtaç, dert vardır dermandan üstadır
Bazı sorunlar çözülebilir, bazıları çözülemez.
Devenin kalkması çökmesinden zordur
Bir işe başlamak, bırakmaktan daha zordur. İyileşmek, kötüye gitmekten daha uzun sürer.
Don vurmayan gömlek giymez
Temeli olmayan şey üzerine bir şey kurulamaz. İlk adımı atmayan ilerleyemez.
Dost başa, düşman ayağa bakılır
Dostu görünce sevinilir, düşmanı görünce kaçılır.
Dost kara günde belli olur
Gerçek dostlar zor zamanlarında insanın yanında olanlardır.
Dostun düşmanı dost olmaz
Arkadaşının düşmanıyla arkadaşlık yapılamaz.
Dört yıldır bir usta olunmaz
Uzmanlık kazanmak zaman alır, sabır gerektirir.
Dutun olgununu karga yer
Emek veren değil, fırsatçı olanlar kazanır.
Ekilmemiş tarla bostan olmaz
Çalışmadan kazanç olmaz. Emek olmadan sonuç alınamaz.
El elin eşeğini türkü çağırarak arar
İnsanlar başkasının işinde gayretli ve istekli olurlar ama kendi işlerinde bu kadar çaba göstermezler.
Elden giden geri gelmez
Kaybedilen şeyler geri kazanılamaz. Geçmiş geride kalmıştır.
Emeksiz yemek olmaz
Her şey çalışarak ve emek vererek elde edilir. Çalışmadan kazanç olmaz.
Erken kalkan yol alır
İşe erken başlayan daha çok iş yapar ve başarılı olur.
Eski dost düşman olmaz
Gerçek dostluk bozulmaz, eski dostlar düşman olmazlar.
Evdeki hesap çarşıya uymaz
Düşündüğünüz gibi sonuç çıkmayabilir. Gerçek farklı olabilir.
Fakir atı dağa çıkar
Fakir insan her türlü işi yapmak zorunda kalır.
Geç olsun guç olmasın
Yanlış yapmaktansa geç yapmak daha iyidir.
Geçmiş olsun dil ile olur, geçmiş olmasın yemek ile
İyileşme sözle değil, tedavi ile olur.
Gelen gider kalan sağlıktır
Mal mülk geçicidir, sağlık kalıcıdır.
Gönül gönüle ayna
İnsanlar birbirlerinin duygularını anlarlar. Kalpler birbirine bağlıdır.
Gülme komşuna gelir başına
Başkasının başına gelene gülme, aynısı senin de başına gelebilir.
Gün doğmadan neler doğmaz
Her an beklenmedik şeyler olabilir. Geleceği kimse bilemez.
Güneş balçıktan utanmaz
Kötü insanlarla ilişkide olmak, iyi insanların değerini düşürmez. İyi insan her yerde iyidir.
Harım olmayan haramdan olmaz
Helal kazanç elde etmek için çalışmak ve emek vermek gerekir.
Hasta yatağa, sağlık çıkağa
Sağlık çok değerlidir, hasta olmadan kıymetini bilmek gerekir.
Hayat bir kere yaşanır
Yaşam tek seferlik bir fırsattır, iyi değerlendirilmelidir.
Her evin bir sırrı var
Her ailenin kendine özel sorunları ve gizlilikleri vardır.
Her gül için bülbül ötmez
Her şey herkesi ilgilendirmez. Seçici olmak gerekir.
Her gülen yüze gülme
Herkese güvenmemek gerekir. İçten olmayan insanlar olabilir.
Her şeyin ilacı var ecelin yok
Her soruna çözüm bulunabilir ama ölüm kaçınılmazdır.
İyilik et ite at, denize at, balık bilmezse Halik bilir
İyilik yapmak her zaman iyidir, karşılık beklenmemelidir.
Kan çıkmayan yere merhem sürülmez
Sorun olmayan yere karışılmaz. Gereksiz yardım yapılmaz.
Kan kusanı götürmezler, kan tüküreni götürürler
Çok konuşan ve şikayet eden insanlara değer verilir ama sessizce çile çekenler görmezden gelinir.
Karga kuş oldu da kuşluk mu arttı
Değersiz birinin katılması bir şeyi daha değerli yapmaz.
Kızını dövmeyen dizini döver
Çocuğunu küçükken terbiye etmeyen, büyüyünce pişman olur.
Komşu komşunun külüne muhtaçtır
İnsanlar birbirine muhtaçtır. Komşuluk ilişkileri önemlidir.
Kuvete kürk giydirseler hırka sanır
Değer bilmeyen kişi kıymetli şeyleri takdir edemez.
Mart kapıdan baktı, kasım dondu
Mart ayı havaları değişkendir, soğuk olabilir.
Ne ekersen onu biçersin
İnsanın yaptığı iyilik veya kötülük mutlaka kendisine geri döner.
Ne ektiysen onu biçersin
Yaptıklarının sonucunu yaşarsın. İyilik yapan iyilik görür.
Oğul doğurmak er kişi işi, adam etmek duran işi
Çocuk doğurmak kolay, onu iyi yetiştirmek zordur.
Okumak zamanla yarışmaktır
Bilgi edinmek için zamanı iyi kullanmak gerekir.
Öğrenince okşar, bilince dökür
Öğrenmek yetmez, bilgiyi kullanmak ve paylaşmak gerekir.
Para parayı çeker
Zengin daha da zengin olur. Sermaye sermaye getirir.
Parasız dost, hanesiz konuk olur
Parasız dost güvenilir değildir. Çıkar için arkadaşlık yapılmaz.
Sabrın sonu selamet
Sabırlı olmak sonunda iyi sonuçlar verir.
Sağlıktan büyük devlet olmaz
En büyük zenginlik sağlıklı olmaktır.
Sakla samanı gelir zamanı
Her şey bir gün işe yarayabilir, atmamak gerekir. Tasarruflu olmak önemlidir.
Soğuk olmayınca bahara değeri bilinmez
Zorluk çekmeden rahatlığın kıymeti bilinmez.
Su uyur düşman uyumaz
Kötü niyetli insanlar her zaman fırsat kollarlar. Dikkatli olmak gerekir.
Suyun suyu arıttığı gibi sabrın da sevabı artar
Sabırlı olmak insanı olgunlaştırır ve değerini artırır.
Taşıma su ile değirmen dönmez
Geçici çözümlerle kalıcı sonuç alınamaz. Kendi kaynağınız olmalıdır.
Telaş işi bozar, agah işi düzeltir
Aceleci olmak hata yapmaya neden olur, sakin ve dikkatli olmak işleri düzeltir.
Tembel terzi battaniye ipe arar
Tembel ve üşengeç insanlar işten kaçmak için bahane ararlar.
Tok açın halinden anlamaz
Sorunu olmayan, sorun yaşayanın durumunu anlamaz.
Ucuz etin yahnisi yenmez
Çok ucuz şeyler kalitesizdir ve işe yaramaz.
Vakit nakittir
Zaman çok değerlidir, para gibi kullanılmalıdır.
Verirken el, alırken göz istemek olur
Vermek kolay ama geri almak zordur. Geri istememek için vermemek gerekir.
Yaralı ceylan çayıra düşman
Zarar gören kişi her şeyden şüphelenir ve korkur.
Yavaş yavaş dağları aşar kervan
Sabırlı ve düzenli çalışmak büyük başarılar getirir.
Yaz gelince kış unutulur
İyi günler gelince kötü günler unutulur.
Yufka yürekli uzun ömürlü olur
Duygulu ve merhametli insanlar daha mutlu ve sağlıklı yaşarlar.
Yukarıdan bakan aşağı düşer
Kibirli ve kendini beğenmiş insanlar sonunda hüsrana uğrarlar.
Yuvarlanan taş yosun tutmaz
Sürekli yer değiştiren, bir işte kararlı olmayan kişi başarılı olamaz.
Zaman her yarayı sarar
Zaman geçtikçe acılar azalır ve unutulur.
Zamana hitap eden zamandan hitap alır
Sabırlı ve zamanın gelmesini bekleyen kişi istediğini elde eder.
Zamanı gelmeyen armudun tadı olmaz
Her şeyin bir zamanı vardır, acele etmemek gerekir.
Zenginlik mal ile olmaz saadet ile olur
Gerçek zenginlik mutlulukta ve huzurdadır, parada değil.
Zenginlik var, fakirlik var, ekmek parası yok
En önemli şey temel ihtiyaçları karşılamaktır.
Atasözleri Hakkında
Atasözleri, Türk kültürünün en değerli hazinelerinden biridir. Yüzyılların birikimiyle oluşan bu veciz sözler, yaşam deneyimlerini ve halk bilgeliğini yansıtır.
Atasözlerinin Özellikleri
- ✓Kısa ve öz ifadelerdir, kolayca hatırlanır.
- ✓Toplumun deneyimlerinden doğmuştur, anonim eserlerdir.
- ✓Öğüt verici nitelikte, hayat tecrübelerini aktarır.
- ✓Kalıplaşmış ifadelerdir, değiştirilemez.
- ✓Genellikle mecazi anlam taşırlar.
Atasözü Kategorileri
Atasözlerini konularına göre sınıflandırdık: Hayat, Emek, Sabır, Bilgi, Arkadaşlık, Aile, Doğa, Para, Sağlık ve Zaman. Her kategori, o konuyla ilgili değerli öğütler ve bilgelikler içerir.