Kykyurt.com.tr
Kykyurt
Türk Kültürü

Türkçe Atasözleri ve Anlamları

107+ atasözünün anlamları, açıklamaları ve örnek cümleler. Türk kültürünün zenginliğini keşfedin.

107
Atasözü
10
Kategori
Arama
Özelliği
107 atasözü listeleniyor

Acele eden ecele gider

Aceleci davranmak tehlikeli sonuçlar doğurabilir.

Sabır

Acele işten şeytandır

Acelece yapılan işler genellikle hatalı ve eksik olur.

Hayat

Acı patlıcanı kırağı çalmaz

Kötü ve faydasız şeylere kimse dokunmaz. Değersiz şey zarar görmez.

Sabır

Ağaç yaprağı ile güzeldir

Her şey kendine ait özelliği ile değerlidir.

Bilgi

Ağaç yaşken eğilir

İnsan küçükken eğitilmeli ve terbiye edilmelidir. Büyüdükten sonra değiştirmek zordur.

Hayat

Ağaçtan uzak düşmeyen yaprağın hali olmaz

Ailesine benzeyen çocuk başarılı olur. Kökenden kopmayan güçlüdür.

Doğa

Ağlamayan çocuğa meme verilmez

İsteğini söylemeyen kişiye yardım edilmez. Talep olmadan arz olmaz.

Sağlık

Ağlayanın dostu olur, gülenin dostu olmaz

Zor zamanında yanında olan gerçek dostur. İyi günde herkes arkadaştır.

Arkadaşlık

Ak akçe kara gün içindir

Para biriktirmek zor zamanlarda işe yarar.

Zaman

Akacak kan damarda durmaz

Olması gereken bir şey er ya da geç mutlaka olur. Kaçınılmaz olaylar engellenemez.

Hayat

Akan sular durmaz

Zaman durdurulamaz, hayat devam eder.

Zaman

Akçenin olduğu yerde yol var

Parayla her şey hallolur. Para çok şeyin kapısını açar.

Para

Akıl akıldan üstündür

Her zaman daha bilgili ve akıllı biri vardır. Kendini en akıllı sanmamak gerekir.

Bilgi

Akıllı düşmanın var olsun, ahmak dostun olmasın

Akıllı düşman bile zararsızdır ama aptal dost zararlıdır.

Bilgi

Akıllı ol deli de sana yar olsun

Akıllı olmak her durumda faydalıdır, aptal bile sana yardım eder.

Bilgi

Aklın yolu birdir

Mantıklı ve doğru düşünen insanlar aynı sonuca varırlar.

Bilgi

Akşamın şerinden sabahleyin belli olur

Bir işin sonucunun nasıl olacağı başından belli olur.

Emek

Altını bulana gümüş aranmaz

İyi olanı bulan daha kötüsünü aramaz.

Para

Ana gibi yar olmaz, Bağdat gibi diyar

Anne gibisi yoktur, anne en değerli varlıktır.

Aile

Anası kusturmuş, çocuğu yiyememiş

Anne çocuğunu çok sever, her türlü fedakarlığı yapar.

Aile

Arif olan anlar sözün, taştan olsa

Akıllı insan küçük bir işaretten anlar. Anlayana sivrisinek saz, anlamayana davul zurna az.

Bilgi

Arkadaşını söyle kim olduğunu söyleyeyim

İnsan arkadaşlarına benzer. Kişi çevresi ile tanınır.

Arkadaşlık

Arzı ile harmanı olmaz

Sadece istemek bir şeyi elde etmeye yetmez, çalışmak gerekir.

Hayat

Ayağını yorganına göre uzat

Gücünün ve imkanlarının ölçüsünde hareket et. Fazla harcama yapma.

Emek

Azı çok eden göründür, çoğu az eden ağız

Az şeyi saklayan çok eder, çok şeyi harcayan az eder.

Sağlık

Azıcık aşın tadı olur, çoğunun adı

Her şeyin fazlası zarar verir. Orta yol en iyisidir.

Sabır

Balık baştan kokar

Bozukluk üstten başlar. Ailede veya toplumda sorun liderden kaynaklanır.

Aile

Beraber yaşayan beraber ağlar

Bir arada yaşayan insanlar birbirlerinin dertlerine ortak olurlar.

Sağlık

Bir kitap bin kişiyle konuşmaya bedeldir

Kitap okumak çok değerli bilgiler edinmeyi sağlar.

Bilgi

Bit pazarında don alınmaz

Kötü yerden iyi şey çıkmaz. Uygunsuz yerden alışveriş yapılmaz.

Para

Bugünün işini yarına bırakma

İşleri ertelemek yerine hemen halletmek gerekir.

Emek

Cahil düşmanın yanında alim dostun olsun

Bilgili dost cahil düşmandan daha değerlidir.

Bilgi

Çalışmayan doymuş yiğidin hakkı yok

Emek vermeden kazanç elde etmek haksızlıktır.

Emek

Çiçeği seven dikeni de sever

Sevilen bir şeyin zor yönlerini de kabullenmek gerekir.

Doğa

Dağ fare doğurmaz

Büyük hazırlıklardan küçük sonuçlar çıkmamalıdır. Gösterişli işler boş olmamalıdır.

Emek

Damla damla biriken sel olur

Küçük şeyler birikince büyük sonuçlar doğurur.

Sabır

Damlaya damlaya göl olur

Küçük küçük biriken şeyler zamanla büyük bir bütün oluşturur. Azla yetinmek ve sabırlı olmak önemlidir.

Hayat

Damlayan yağ yere gitmez

Yapılan masraf boşa gitmez, bir şekilde geri döner.

Para

Dert vardır dermana muhtaç, dert vardır dermandan üstadır

Bazı sorunlar çözülebilir, bazıları çözülemez.

Sağlık

Devenin kalkması çökmesinden zordur

Bir işe başlamak, bırakmaktan daha zordur. İyileşmek, kötüye gitmekten daha uzun sürer.

Hayat

Don vurmayan gömlek giymez

Temeli olmayan şey üzerine bir şey kurulamaz. İlk adımı atmayan ilerleyemez.

Doğa

Dost başa, düşman ayağa bakılır

Dostu görünce sevinilir, düşmanı görünce kaçılır.

Arkadaşlık

Dost kara günde belli olur

Gerçek dostlar zor zamanlarında insanın yanında olanlardır.

Hayat

Dostun düşmanı dost olmaz

Arkadaşının düşmanıyla arkadaşlık yapılamaz.

Arkadaşlık

Dört yıldır bir usta olunmaz

Uzmanlık kazanmak zaman alır, sabır gerektirir.

Zaman

Dutun olgununu karga yer

Emek veren değil, fırsatçı olanlar kazanır.

Doğa

Ekilmemiş tarla bostan olmaz

Çalışmadan kazanç olmaz. Emek olmadan sonuç alınamaz.

Doğa

El elin eşeğini türkü çağırarak arar

İnsanlar başkasının işinde gayretli ve istekli olurlar ama kendi işlerinde bu kadar çaba göstermezler.

Hayat

Elden giden geri gelmez

Kaybedilen şeyler geri kazanılamaz. Geçmiş geride kalmıştır.

Zaman

Emeksiz yemek olmaz

Her şey çalışarak ve emek vererek elde edilir. Çalışmadan kazanç olmaz.

Emek

Erken kalkan yol alır

İşe erken başlayan daha çok iş yapar ve başarılı olur.

Zaman

Eski dost düşman olmaz

Gerçek dostluk bozulmaz, eski dostlar düşman olmazlar.

Arkadaşlık

Evdeki hesap çarşıya uymaz

Düşündüğünüz gibi sonuç çıkmayabilir. Gerçek farklı olabilir.

Aile

Fakir atı dağa çıkar

Fakir insan her türlü işi yapmak zorunda kalır.

Para

Geç olsun guç olmasın

Yanlış yapmaktansa geç yapmak daha iyidir.

Zaman

Geçmiş olsun dil ile olur, geçmiş olmasın yemek ile

İyileşme sözle değil, tedavi ile olur.

Sağlık

Gelen gider kalan sağlıktır

Mal mülk geçicidir, sağlık kalıcıdır.

Zaman

Gönül gönüle ayna

İnsanlar birbirlerinin duygularını anlarlar. Kalpler birbirine bağlıdır.

Arkadaşlık

Gülme komşuna gelir başına

Başkasının başına gelene gülme, aynısı senin de başına gelebilir.

Sabır

Gün doğmadan neler doğmaz

Her an beklenmedik şeyler olabilir. Geleceği kimse bilemez.

Zaman

Güneş balçıktan utanmaz

Kötü insanlarla ilişkide olmak, iyi insanların değerini düşürmez. İyi insan her yerde iyidir.

Hayat

Harım olmayan haramdan olmaz

Helal kazanç elde etmek için çalışmak ve emek vermek gerekir.

Emek

Hasta yatağa, sağlık çıkağa

Sağlık çok değerlidir, hasta olmadan kıymetini bilmek gerekir.

Sağlık

Hayat bir kere yaşanır

Yaşam tek seferlik bir fırsattır, iyi değerlendirilmelidir.

Zaman

Her evin bir sırrı var

Her ailenin kendine özel sorunları ve gizlilikleri vardır.

Aile

Her gül için bülbül ötmez

Her şey herkesi ilgilendirmez. Seçici olmak gerekir.

Doğa

Her gülen yüze gülme

Herkese güvenmemek gerekir. İçten olmayan insanlar olabilir.

Arkadaşlık

Her şeyin ilacı var ecelin yok

Her soruna çözüm bulunabilir ama ölüm kaçınılmazdır.

Hayat

İyilik et ite at, denize at, balık bilmezse Halik bilir

İyilik yapmak her zaman iyidir, karşılık beklenmemelidir.

Arkadaşlık

Kan çıkmayan yere merhem sürülmez

Sorun olmayan yere karışılmaz. Gereksiz yardım yapılmaz.

Arkadaşlık

Kan kusanı götürmezler, kan tüküreni götürürler

Çok konuşan ve şikayet eden insanlara değer verilir ama sessizce çile çekenler görmezden gelinir.

Sabır

Karga kuş oldu da kuşluk mu arttı

Değersiz birinin katılması bir şeyi daha değerli yapmaz.

Doğa

Kızını dövmeyen dizini döver

Çocuğunu küçükken terbiye etmeyen, büyüyünce pişman olur.

Aile

Komşu komşunun külüne muhtaçtır

İnsanlar birbirine muhtaçtır. Komşuluk ilişkileri önemlidir.

Arkadaşlık

Kuvete kürk giydirseler hırka sanır

Değer bilmeyen kişi kıymetli şeyleri takdir edemez.

Aile

Mart kapıdan baktı, kasım dondu

Mart ayı havaları değişkendir, soğuk olabilir.

Doğa

Ne ekersen onu biçersin

İnsanın yaptığı iyilik veya kötülük mutlaka kendisine geri döner.

Hayat

Ne ektiysen onu biçersin

Yaptıklarının sonucunu yaşarsın. İyilik yapan iyilik görür.

Doğa

Oğul doğurmak er kişi işi, adam etmek duran işi

Çocuk doğurmak kolay, onu iyi yetiştirmek zordur.

Aile

Okumak zamanla yarışmaktır

Bilgi edinmek için zamanı iyi kullanmak gerekir.

Bilgi

Öğrenince okşar, bilince dökür

Öğrenmek yetmez, bilgiyi kullanmak ve paylaşmak gerekir.

Bilgi

Para parayı çeker

Zengin daha da zengin olur. Sermaye sermaye getirir.

Para

Parasız dost, hanesiz konuk olur

Parasız dost güvenilir değildir. Çıkar için arkadaşlık yapılmaz.

Para

Sabrın sonu selamet

Sabırlı olmak sonunda iyi sonuçlar verir.

Hayat

Sağlıktan büyük devlet olmaz

En büyük zenginlik sağlıklı olmaktır.

Sağlık

Sakla samanı gelir zamanı

Her şey bir gün işe yarayabilir, atmamak gerekir. Tasarruflu olmak önemlidir.

Emek

Soğuk olmayınca bahara değeri bilinmez

Zorluk çekmeden rahatlığın kıymeti bilinmez.

Doğa

Su uyur düşman uyumaz

Kötü niyetli insanlar her zaman fırsat kollarlar. Dikkatli olmak gerekir.

Emek

Suyun suyu arıttığı gibi sabrın da sevabı artar

Sabırlı olmak insanı olgunlaştırır ve değerini artırır.

Sabır

Taşıma su ile değirmen dönmez

Geçici çözümlerle kalıcı sonuç alınamaz. Kendi kaynağınız olmalıdır.

Aile

Telaş işi bozar, agah işi düzeltir

Aceleci olmak hata yapmaya neden olur, sakin ve dikkatli olmak işleri düzeltir.

Sabır

Tembel terzi battaniye ipe arar

Tembel ve üşengeç insanlar işten kaçmak için bahane ararlar.

Emek

Tok açın halinden anlamaz

Sorunu olmayan, sorun yaşayanın durumunu anlamaz.

Sağlık

Ucuz etin yahnisi yenmez

Çok ucuz şeyler kalitesizdir ve işe yaramaz.

Para

Vakit nakittir

Zaman çok değerlidir, para gibi kullanılmalıdır.

Zaman

Verirken el, alırken göz istemek olur

Vermek kolay ama geri almak zordur. Geri istememek için vermemek gerekir.

Para

Yaralı ceylan çayıra düşman

Zarar gören kişi her şeyden şüphelenir ve korkur.

Sağlık

Yavaş yavaş dağları aşar kervan

Sabırlı ve düzenli çalışmak büyük başarılar getirir.

Sabır

Yaz gelince kış unutulur

İyi günler gelince kötü günler unutulur.

Zaman

Yufka yürekli uzun ömürlü olur

Duygulu ve merhametli insanlar daha mutlu ve sağlıklı yaşarlar.

Sağlık

Yukarıdan bakan aşağı düşer

Kibirli ve kendini beğenmiş insanlar sonunda hüsrana uğrarlar.

Hayat

Yuvarlanan taş yosun tutmaz

Sürekli yer değiştiren, bir işte kararlı olmayan kişi başarılı olamaz.

Emek

Zaman her yarayı sarar

Zaman geçtikçe acılar azalır ve unutulur.

Zaman

Zamana hitap eden zamandan hitap alır

Sabırlı ve zamanın gelmesini bekleyen kişi istediğini elde eder.

Sabır

Zamanı gelmeyen armudun tadı olmaz

Her şeyin bir zamanı vardır, acele etmemek gerekir.

Zaman

Zenginlik mal ile olmaz saadet ile olur

Gerçek zenginlik mutlulukta ve huzurdadır, parada değil.

Para

Zenginlik var, fakirlik var, ekmek parası yok

En önemli şey temel ihtiyaçları karşılamaktır.

Aile

Atasözleri Hakkında

Atasözleri, Türk kültürünün en değerli hazinelerinden biridir. Yüzyılların birikimiyle oluşan bu veciz sözler, yaşam deneyimlerini ve halk bilgeliğini yansıtır.

Atasözlerinin Özellikleri

  • Kısa ve öz ifadelerdir, kolayca hatırlanır.
  • Toplumun deneyimlerinden doğmuştur, anonim eserlerdir.
  • Öğüt verici nitelikte, hayat tecrübelerini aktarır.
  • Kalıplaşmış ifadelerdir, değiştirilemez.
  • Genellikle mecazi anlam taşırlar.

Atasözü Kategorileri

Atasözlerini konularına göre sınıflandırdık: Hayat, Emek, Sabır, Bilgi, Arkadaşlık, Aile, Doğa, Para, Sağlık ve Zaman. Her kategori, o konuyla ilgili değerli öğütler ve bilgelikler içerir.